Աշխատանք առանց արտոնագրի․ ովքեր են ազատվում դրա ստացումից
Ռուսաստանում օրինական աշխատելու համար բազմաթիվ օտարերկրյա քաղաքացիների անհրաժեշտ է աշխատանքային արտոնագիր։ Սակայն կան մարդկանց կատեգորիաներ, որոնց համար այդ փաստաթուղթը պարտադիր չէ։ Նրանք կարող են անմիջապես սկսել աշխատել՝ առանց լրացուցիչ փաստաթղթային ձևակերպումների։
Անձանց կատեգորիաներ, որոնց համար արտոնագիր չի պահանջվում
Ռուսաստանի օրենսդրության համաձայն՝ որոշ օտարերկրյա քաղաքացիներ ազատվում են աշխատանքային արտոնագիր ստանալու պարտականությունից։ Հիմնական կատեգորիաներն են՝
- ԵԱՏՄ երկրների քաղաքացիներ — Հայաստան, Բելառուս, Ղազախստան և Ղրղզստան։ Նրանք կարող են աշխատել աշխատանքային պայմանագրի հիման վրա՝ առանց արտոնագրի։ Հիմնական պահանջներն են՝ ժամանակին գրանցվել բնակության վայրում և գործատուի կողմից ՆԳՆ-ին տեղեկացնել աշխատանքային պայմանագրի կնքման մասին։
- Մշտական բնակության թույլտվություն (ՎՆԺ) կամ ժամանակավոր բնակության թույլտվություն (ՌՎՊ) ունեցող օտարերկրացիներ։ Այս փաստաթղթերը տալիս են առանց արտոնագրի աշխատելու իրավունք։
- Բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ (HQS)։ Նրանց համար գործում է թույլտվությունների առանձին համակարգ։ Նրանց աշխատավարձը պետք է լինի առնվազն 750 000 ռուբլի մեկ եռամսյակի համար՝ մինչև հարկումը։
- Օտարերկրյա ուսանողներ (լիաժամկետ)։ Նրանք կարող են աշխատել ուսումից ազատ ժամանակ՝
- իրենց համալսարանում կամ գիտական կազմակերպությունում,
- այդ հաստատությունների կողմից ստեղծված ընկերություններում։
- Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների, հյուպատոսական հիմնարկների և միջազգային կազմակերպությունների աշխատակիցներ։
- Ռուսաստանում հավատարմագրված լրագրողներ։
- Օտարերկրյա ընկերությունների աշխատակիցներ, որոնք իրականացնում են Ռուսաստանին մատակարարված տեխնիկական սարքավորումների մոնտաժ, մոնտաժի վերահսկում, սերվիսային և երաշխիքային սպասարկում, ինչպես նաև երաշխիքային ժամկետից հետո վերանորոգում։
- Փախստականներ և ժամանակավոր ապաստան ստացած անձինք Ռուսաստանում։
- ՌԴ հայրենակիցների վերաբնակեցման պետական ծրագրի մասնակիցներ և նրանց ընտանիքի անդամները։
- Ռուսաստանում տրված քաղաքացիություն չունեցող անձի ժամանակավոր ինքնությունը հաստատող փաստաթուղթ ունեցող անձինք։
- Հավատարմագրված IT-ընկերություններում աշխատող մասնագետներ։
- Միջազգային բժշկական կլաստերի տարածքում աշխատող բժիշկներ, մանկավարժներ և գիտնականներ։
- Կրթական կամ գիտական կազմակերպություններում աշխատանքի հրավիրված մանկավարժներ և գիտնականներ։
- Ստեղծագործական ոլորտի աշխատողներ, գիտնականներ և մանկավարժներ, որոնք ժամանում են հյուրի կամ գործարար վիզայով (մինչև 30 օրացուցային օր)։
- Ստեղծագործական ոլորտի աշխատողներ, գիտնականներ և մանկավարժներ, որոնք պետական մշակույթի և արվեստի հաստատությունների կողմից հրավիրված են միջոցառումներին մասնակցելու համար (մինչև 30 օրացուցային օր)։
- Օտարերկրյա կազմակերպությունների ներկայացուցչությունների աշխատակիցներ։
Որոշ դեպքերում արտոնագիր կարող է չպահանջվել նաև Ուկրաինայի և Մոլդովայի քաղաքացիներից։
Կան նաև այլ իրավիճակներ, երբ թույլատրվում է աշխատել առանց արտոնագրի։ Օրինակ, եթե օտարերկրյա քաղաքացին աշխատում է որպես դայակ, խնամող կամ կատարում է այլ կենցաղային աշխատանքներ ֆիզիկական անձի համար, հաճախ արտոնագիր չի պահանջվում։ Սակայն անհրաժեշտ է պահպանել համապատասխան մարմիններին տեղեկացնելու կանոնները։ Սա վերաբերում է միայն անձնական ծառայություններին, ոչ թե ընկերություններում աշխատանքին։
Առանձին երկրների համար հատուկ դեպքեր
Առանց արտոնագրի աշխատելու համար Ուկրաինայի և Մոլդովայի Հանրապետության քաղաքացիները պետք է հաշվի առնեն որոշ հատուկ պայմաններ։
Ուկրաինա
Ուկրաինայի քաղաքացիների կատեգորիաներ, որոնք կարող են աշխատել առանց արտոնագրի՝
- Մշտական բնակության թույլտվություն (ՎՆԺ) ունեցողներ։
- Ժամանակավոր բնակության թույլտվություն (ՌՎՊ) ունեցողներ։
- Փախստականներ և ժամանակավոր ապաստան ստացած անձինք։ Նրանց աշխատանքի ընդունումը իրականացվում է պարզեցված կարգով՝ Ռուսաստանի քաղաքացիների համար կիրառվող կանոններով։ Փախստականի կամ ժամանակավոր ապաստանի կարգավիճակը տալիս է աշխատելու իրավունք, իսկ փախստականին տրված վկայականը ծառայում է և՛ որպես աշխատանքի թույլտվություն, և՛ որպես ինքնությունը հաստատող փաստաթուղթ։
- ԼԺՀ, ԴԺՀ, Զապորոժիեի և Խերսոնի մարզերում գտնվող անձինք։ Մինչև 2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ը նրանք կարող են աշխատել առանց արտոնագրի կամ աշխատանքի թույլտվության՝ «Կանաչ քարտ» ստանալու պայմանով։ Դրա համար անհրաժեշտ է անցնել մատնահետքերի գրանցում, լուսանկարահանում և բժշկական զննում։
- Բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ։ Նրանց համար կիրառվում են աշխատանքի ընդունման պարզեցված ընթացակարգեր, այդ թվում՝ առանց արտոնագրի աշխատելու հնարավորությունը։
Ուկրաինայի քաղաքացիների համար 2025 թվականի մարտի 20-ից գործող փոփոխություններ՝
- 2022 թվականի օգոստոսի 27-ի Նախագահի հրամանագիրը, որը թույլ էր տալիս Ուկրաինայի քաղաքացիներին որոշ ընթացակարգերից հետո աշխատել առանց արտոնագրի, ուժը կորցրել է։
- Այն քաղաքացիները, որոնք չունեն Ռուսաստանում գտնվելու կամ աշխատելու օրինական հիմքեր, պարտավոր են մինչև 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ը կարգավորել իրենց կարգավիճակը կամ լքել երկիրը։
Կարգավիճակը օրինականացնելու համար անհրաժեշտ է անցնել մատնահետքերի գրանցում, լուսանկարահանում, բժշկական զննում և դիմում ներկայացնել ՆԳՆ։
Առանց անհրաժեշտ փաստաթղթերի աշխատելու հետևանքները՝
- Աշխատողի համար՝ արտաքսման ռիսկ և 2025 թվականի սեպտեմբերի 10-ից հետո վերահսկվող անձանց ռեեստրում ներառվելու վտանգ։
- Գործատուի համար՝ մինչև 1 000 000 ռուբլի տուգանք կամ գործունեության վարչական կասեցում մինչև 90 օրով։
Մոլդովայի Հանրապետություն
Մինչև 2026 թվականի հոկտեմբերի 1-ը Մոլդովայի քաղաքացիները, որոնք ժամանել են Ռուսաստան 2025 թվականի հոկտեմբերի 1-ից մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը ընկած ժամանակահատվածում, կարող են աշխատել առանց արտոնագիր ստանալու։
Այս արտոնությունները չեն տարածվում չմարված դատվածություն ունեցող կամ Ռուսաստանի տարածքում հանցագործություն կատարած անձանց վրա։
Լրացուցիչ պայմաններ՝
- Պարտադիր մատնահետքերի գրանցում։
- Բժշկական զննում՝ բժշկի նշանակման բացակայությամբ թմրանյութերի կամ հոգեմետ նյութերի օգտագործման, շրջապատի համար վտանգավոր վարակիչ հիվանդությունների և ՄԻԱՎ վարակի առկայությունը կամ բացակայությունը հաստատելու համար։
Ինչպես հաստատել ձեր կարգավիճակը
Առանց արտոնագրի աշխատելու համար օտարերկրյա քաղաքացին պետք է հաստատի իր կարգավիճակը համապատասխան փաստաթղթերով։ Օրինակ՝
- ԵԱՏՄ երկրների քաղաքացիները ներկայացնում են անձնագիր և աշխատանքի ընդունման համար անհրաժեշտ այլ փաստաթղթեր,
- Մշտական կամ ժամանակավոր բնակության թույլտվություն ունեցողները՝ համապատասխան թույլտվությունները,
- Ուսանողները՝ Ռուսաստանի կրթական հաստատությունում ուսումնառությունը հաստատող փաստաթղթեր,
- Պետական վերաբնակեցման ծրագրի մասնակիցները՝ սահմանված նմուշի վկայականը։
Անհրաժեշտ փաստաթղթերի բացակայությամբ աշխատելը կարող է հանգեցնել տուգանքների և այլ բացասական հետևանքների ինչպես աշխատողի, այնպես էլ գործատուի համար։ Ուստի կարևոր է իմանալ, թե որ կատեգորիային եք պատկանում և ինչ փաստաթղթեր են անհրաժեշտ Ռուսաստանում օրինական աշխատելու համար։
Եզրակացություն
Ամփոփելով՝ որոշ օտարերկրյա քաղաքացիներ կարող են Ռուսաստանում աշխատել առանց արտոնագրի։ Գլխավորը՝ հասկանալ ձեր իրավունքներն ու պարտականությունները և ունենալ աշխատանքի իրավունքը հաստատող անհրաժեշտ փաստաթղթեր։
Աղբյուր