Patent olmasdan ishlash: kimlar undan ozod etiladi

Rossiyada qonuniy ishlash uchun ko‘plab xorijiy fuqarolarga mehnat patenti talab qilinadi. Biroq ayrim toifalar mavjud bo‘lib, ularga bu hujjat kerak emas. Ular qo‘shimcha rasmiyatchiliksiz darhol ish boshlashlari mumkin.

Рабочий

Patent talab qilinmaydigan shaxslar toifalari

Rossiya qonunchiligiga muvofiq, ayrim xorijiy fuqarolar mehnat patenti olish majburiyatidan ozod etilgan. Asosiy toifalar quyidagilar:

  1. YeOII (Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi) davlatlari fuqarolari — Armaniston, Belarus, Qozog‘iston va Qirg‘iziston. Ular mehnat shartnomasi asosida patentlarsiz ishlashlari mumkin. Asosiy talablar: yashash joyi bo‘yicha o‘z vaqtida ro‘yxatdan o‘tish va ish beruvchining mehnat shartnomasi tuzilganligi haqida Ichki ishlar vazirligini xabardor qilishi.
  2. Doimiy yashash ruxsatnomasi (VNJ) yoki vaqtincha yashash ruxsatnomasi (RVP)ga ega bo‘lgan xorijiy fuqarolar. Ushbu hujjatlar patentlarsiz ishlash huquqini beradi.
  3. Yuqori malakali mutaxassislar (HQS). Ular uchun alohida ruxsat berish tizimi amal qiladi. Ularning ish haqi soliqlardan oldin chorakda kamida 750 000 rubl bo‘lishi kerak.
  4. Kunduzgi shaklda tahsil olayotgan xorijiy talabalar. Ular o‘qishdan bo‘sh vaqtlarida ishlashlari mumkin:
    • o‘z universiteti yoki ilmiy tashkilotida;
    • ushbu muassasalar tomonidan tashkil etilgan kompaniyalarda.
  5. Diplomatik vakolatxonalar, konsullik muassasalari va xalqaro tashkilotlar xodimlari.
  6. Rossiyada akkreditatsiyadan o‘tgan jurnalistlar.
  7. Rossiyaga yetkazib berilgan texnik uskunalarni o‘rnatish, montajni nazorat qilish, servis va kafolatli xizmat ko‘rsatish hamda kafolatdan keyingi ta’mirlash ishlarini bajaruvchi xorijiy kompaniyalar xodimlari.
  8. Rossiyada boshpana yoki vaqtinchalik boshpana olgan qochqinlar va shaxslar.
  9. Rossiya Federatsiyasiga vatandoshlarni ko‘chirish Davlat dasturi ishtirokchilari va ularning oila a’zolari.
  10. Rossiyada berilgan fuqaroligi bo‘lmagan shaxsning vaqtinchalik shaxsni tasdiqlovchi hujjatiga ega bo‘lganlar.
  11. Akkreditatsiyadan o‘tgan IT-kompaniyalarda ishlovchi mutaxassislar.
  12. Xalqaro tibbiy klaster hududida ishlayotgan tibbiyot xodimlari, pedagoglar va olimlar.
  13. Ta’lim yoki ilmiy tashkilotlarga ishga taklif etilgan pedagoglar va olimlar.
  14. Mehmon yoki xizmat safar vizasi bilan kelgan ijodiy xodimlar, olimlar va pedagoglar (30 kalendar kungacha).
  15. Davlat madaniyat va san’at muassasalari tomonidan tadbirlarda ishtirok etish uchun taklif etilgan ijodiy xodimlar, olimlar va pedagoglar (30 kalendar kungacha).
  16. Xorijiy tashkilotlarning vakolatxonalari xodimlari.

Ayrim hollarda Ukraina va Moldova fuqarolari uchun ham patent talab qilinmasligi mumkin.

Bundan tashqari, patent olmasdan ishlash mumkin bo‘lgan boshqa holatlar ham mavjud. Masalan, agar xorijiy fuqaro oddiy jismoniy shaxs uchun enaga, parvarishchi sifatida yoki boshqa uy xo‘jaligi ishlarini bajarsa, ko‘pincha patent talab qilinmaydi. Biroq vakolatli organlarni xabardor qilish qoidalariga rioya etish zarur. Bu faqat shaxsiy xizmatlarga taalluqli bo‘lib, kompaniyalarda ishlashga tegishli emas.

ВКС

Ayrim davlatlar uchun maxsus holatlar

Patent olmasdan ishlash uchun Ukraina va Moldova Respublikasi fuqarolari alohida shartlarni hisobga olishlari kerak.

Ukraina

Patent olmasdan ishlashi mumkin bo‘lgan Ukraina fuqarolari toifalari:

  1. Doimiy yashash ruxsatnomasi (VNJ) egalari.
  2. Vaqtincha yashash ruxsatnomasi (RVP) egalari.
  3. Qochqinlar va vaqtinchalik boshpana olgan shaxslar. Ular uchun ishga joylashish Rossiya fuqarolariga nisbatan qo‘llaniladigan qoidalarga muvofiq soddalashtirilgan tartibda amalga oshiriladi. Qochqin yoki vaqtinchalik boshpana maqomi ishlash huquqini beradi, qochqinga berilgan guvohnoma esa ish ruxsatnomasi va shaxsni tasdiqlovchi hujjat vazifasini bajaradi.
  4. LNR, DNR, Zaporojye va Xerson viloyatlarida bo‘lgan shaxslar. 2025-yil 31-dekabrgacha ular “Yashil karta” olgan taqdirda patent yoki ish ruxsatnomasisiz ishlashlari mumkin. Buning uchun daktiloskopiya, suratga olish va tibbiy ko‘rikdan o‘tish talab etiladi.
  5. Yuqori malakali mutaxassislar. Ular uchun soddalashtirilgan ishga joylashish tartiblari, jumladan, patentlarsiz ishlash imkoniyati mavjud.

2025-yil 20-martdan boshlab Ukraina fuqarolariga taalluqli o‘zgarishlar:

  • 2022-yil 27-avgustdagi, Ukraina fuqarolariga muayyan tartib-taomillardan so‘ng patentlarsiz ishlashga ruxsat bergan Prezident farmoni o‘z kuchini yo‘qotdi;
  • Rossiyada bo‘lish yoki ishlash uchun qonuniy asosga ega bo‘lmagan shaxslar 2025-yil 10-sentyabrgacha o‘z maqomini qonuniylashtirishi yoki mamlakatni tark etishi shart.

Maqomni qonuniylashtirish uchun daktiloskopik ro‘yxatdan o‘tish, suratga olish, tibbiy ko‘rikdan o‘tish va Ichki ishlar vazirligiga ariza topshirish talab etiladi.

Hujjatsiz ishlash oqibatlari:

  • Xodim uchun: deportatsiya qilinish xavfi va 2025-yil 10-sentyabrdan keyin nazorat qilinadigan shaxslar reyestriga kiritilish;
  • Ish beruvchi uchun: 1 000 000 rublgacha jarima yoki 90 sutkagacha faoliyatni ma’muriy to‘xtatib turish.

Moldova Respublikasi

2026-yil 1-oktabrgacha, 2025-yil 1-oktabrdan 2026-yil 1-yanvargacha bo‘lgan davrda Rossiyaga kelgan Moldova fuqarolari patent rasmiylashtirmasdan ishlashlari mumkin.

Ushbu imtiyozlar sudlanmaganligi tugallanmagan shaxslarga va Rossiya hududida jinoyat sodir etgan shaxslarga tatbiq etilmaydi.

Qo‘shimcha shartlar:

  1. Majburiy daktiloskopik ro‘yxatdan o‘tish.
  2. Giyohvandlik yoki shifokor ko‘rsatmasisiz psixotrop moddalar iste’moli, atrofdagilar uchun xavfli yuqumli kasalliklar hamda OIV infeksiyasi mavjudligi yoki mavjud emasligini aniqlash uchun tibbiy ko‘rikdan o‘tish.

O‘z maqomingizni qanday tasdiqlash mumkin?

Patent olmasdan ishlash uchun xorijiy fuqaro o‘z maqomini tegishli hujjatlar bilan tasdiqlashi kerak. Masalan:

  • YeOII davlatlari fuqarolari ishga joylashish uchun pasport va zarur boshqa hujjatlarni taqdim etadi;
  • Doimiy yoki vaqtinchalik yashash ruxsatnomasi egalari tegishli ruxsatnomalarni ko‘rsatadi;
  • Talabalar Rossiya oliy ta’lim muassasasida o‘qiyotganini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi;
  • Davlat ko‘chirish dasturi ishtirokchilari belgilangan namunadagi guvohnomani ko‘rsatadi.

Zarur hujjatlarsiz ishlash xodim va ish beruvchi uchun jarimalar hamda boshqa salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shuning uchun qaysi toifaga kirishingizni va Rossiyada qonuniy ishlash uchun qaysi hujjatlar zarurligini bilish muhim.

Xulosa

Xulosa qilib aytganda, ayrim xorijiy fuqarolar Rossiyada patentlarsiz ishlash huquqiga ega. Eng muhimi — o‘z huquq va majburiyatlaringizni bilish hamda ishlash huquqini tasdiqlovchi zarur hujjatlarga ega bo‘lishdir.

Manba