Օտարերկրացի աշխատоղների իրավունքներ Ռուսաստանում
Օտարերկրյա քաղաքացիներն ժամանում են Ռուսաստան՝ աշխատելու և գումար վաստակելու համար, հաճախ լրացնելով աշխատանքի շուկայի պահանջված բացերը. նրանք զբաղված են շինարարության, ծառայությունների ոլորտի, գյուղատնտեսության, լոգիստիկայի և տնտեսության այլ հիմնական ճյուղերում: Ռուսական օրենքներն նրանց շնորհում են գրեթե նույն իրավունքները, ինչ Ռուսաստանի քաղաքացիներին, բայց միևնույն ժամանակ պահանջում են խիստ կանոնների պահպանում, ինչպես նաև միգրացիոն և աշխատանքային օրենսդրության նորմերի հետևում: Այս պահանջների խախտումը կարող է հանգեցնել վարչական պատասխանատվության, ներառյալ տուգանքներ, ՌԴ-ի սահմաններից արտաքսում և հետագա մուտքի արգելք:

Օտարերկրյա աշխատողների պարտականությունները
ՌԴ-ում աշխատանքային միգրացիան կարգավորվում է մի շարք օրենքներով՝ առաջին հերթին «Ռուսաստանի Դաշնությունում օտարերկրյա քաղաքացիների իրավական դիրքի մասին» թիվ 115-ՖԶ Դաշնային օրենքով: Ռուսաստանում աշխատելիս օտարերկրյա քաղաքացին պարտավոր է պահպանել սահմանված կանոնները:
- Թույլտվության փաստաթղթերի ձևակերպում
Աշխատանքին անցնելուց առաջ օտարերկրացին պետք է ստանա համապատասխան փաստաթղթեր, ինչպիսիք են՝
- Անձնագիր կամ անձը հաստատող այլ փաստաթուղթ;
- ՍՆԻԼՍ (անհատական անձնական հաշվի ապահովագրական համար) և ՀԱՀ (հարկ վճարողի նույնականացման համար), եթե դրանք առկա են;
- Վիզա օտարերկրյա աշխատողների համար վիզային երկրներից;
- Կրթության մասին փաստաթուղթ, եթե որոշակի պաշտոն զբաղեցնելու համար պահանջվում են հատուկ գիտելիքներ կամ պատրաստում;
- Դատվածության բացակայության մասին տեղեկանք, եթե օրենսդրությամբ նախատեսված է դրա տրամադրումը որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու համար;
- Կամավոր բժշկական ապահովագրության պոլիս, եթե օտարերկրացին բարձր որակավորում ունեցող մասնագետ է;
- Աշխատանքի թույլտվություն կամ պատենտ, եթե դա պահանջվում է;
- Ժամանակավոր բնակության թույլտվություն կամ բնակության վկայական, եթե դրանք առկա են: Այս փաստաթղթերի բացակայության դեպքում աշխատանքի ընդունումը անօրինական է, պատենտի կամ թույլտվության բացակայությամբ աշխատանքը սպառնում է տուգանքով և երկրից արտաքսմամբ:
Պատենտի վճարում Եթե միգրանտը աշխատում է պատենտով, ապա անհրաժեշտ է ամսական կատարել ավանսային հարկային վճարում: Գումարը կախված է տարածաշրջանից և ամեն տարի ինդեքսավորվում է: Վճարման բաց թողնելը չեղյալ է հայտարարում պատենտը՝ աշխատանքը շարունակելը անհնար կլինի: Աշխատանքի իրավունքը վերականգնելը հնարավոր է միայն նոր պատենտ ձևակերպելով:
Գտնվելու վայրով գրանցում ՌԴ մուտք գործելուց հետո 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում օտարերկրացին պարտավոր է կանգնել միգրացիոն հաշվառման վրա բնակության հասցեով: Եթե տեղի է ունեցել բնակարանի փոխություն՝ անհրաժեշտ է նորից գրանցվել նույն ժամկետում: Խախտումը սպառնում է տուգանքով և մուտքի սահմանափակմամբ:
Գտնվելու ժամկետների պահպանում Գտնվելու ընդհանուր ժամկետը՝ առանց բնակության վկայականի կամ ժամանակավոր բնակության թույլտվության՝ 90 օր յուրաքանչյուր 180 օրվա ընթացքում: Այն երկարաձգելը հնարավոր է միայն այն դեպքում, եթե գործում է պատենտ կամ աշխատանքի թույլտվություն, ինչպես նաև ձևակերպված է ԺԲԹ կամ ԲՎ: Ժամկետի գերազանցումը՝ հիմք է մուտքի արգելման համար:
Մասնագիտությամբ և տարածաշրջանով աշխատանքի ընդունում Պատենտը կամ աշխատանքի թույլտվությունը գործում են միայն այն տարածաշրջանում, որտեղ դրանք տրված են: ՌԴ-ի այլ սուբյեկտում կամ այլ մասնագիտությամբ աշխատելն արգելված է՝ սա խախտում է, որը հանգեցնում է փաստաթղթի չեղյալ հայտարարմանը:
ՆԳՆ ծանուցում աշխատանքի ընդունման մասին Ֆորմալ կերպով այս պարտականությունը կրում է գործատուն (պայմանագիր կնքելուց հետո 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում), սակայն աշխատողը պետք է հսկի, որ ծանուցումը ներկայացվի: Դրա բացակայության դեպքում աշխատանքի ընդունումը համարվում է անօրինական:
Աշխատանքային պայմանագրին և ընկերության կանոններին համապատասխանում Օտարերկրյա աշխատողը պարտավոր է՝
- կատարել աշխատանքային պայմանագրում նշված պարտականությունները;
- պահպանել ներքին աշխատանքային կարգապահությունը (գրաֆիկ, անվտանգության տեխնիկա և այլն);
- ժամանակին տեղեկացնել գործատուին փաստաթղթերի փոփոխության մասին (օրինակ՝ պատենտի երկարաձգում): Պայմանագրի պայմանների խախտումը կարող է հիմք հանդիսանալ ազատման և թույլտվության փաստաթղթերի չեղյալ հայտարարման համար:
- Փաստաթղթերի ժամանակին թարմացում Պատենտը, աշխատանքի թույլտվությունը, միգրացիոն քարտը ունեն սահմանափակ գործողության ժամկետ: Ժամկետի լրանալուց 1-2 ամիս առաջ անհրաժեշտ է՝ երկարաձգել պատենտը (վճարելով վճարներ և ներկայացնելով դիմում), վերաձևակերպել աշխատանքի թույլտվությունը, թարմացնել գտնվելու վայրով գրանցումը: Ուշացումը հանգեցնում է աշխատանքի և գտնվելու իրավունքի կորստի: Պարտականությունների չպահպանման համար ՌԴ-ի ՎԽՕ-ն նախատեսում է՝
- տուգանքներ (2000-ից 5000 ռուբլի);
- վարչական արտաքսում ՌԴ-ի սահմաններից;
- մուտքի արգելք:
Սեփական պարտականությունների իմացությունը՝ անվտանգ և օրինական աշխատանքի երաշխիքն է Ռուսաստանում: Եթե հարցեր են առաջանում, դիմեք ՆԳՆ-ի տարածքային բաժանմունքին միգրացիայի հարցերով կամ միգրացիայի իրավունքի մասնագիտացված իրավաբանին:
Օտարերկրյա աշխատողների իրավունքները
Օտարերկրացիները կարող են ազատորեն ընտրել մասնագիտություն և աշխատանք, եթե ունեն անհրաժեշտ փաստաթղթեր, ինչպիսիք են պատենտը կամ աշխատանքի թույլտվությունը: Ռուսական օրենսդրությունը տարբերություն չի դնում երկրի քաղաքացիների և օտարերկրացիների միջև՝ հիմնական աշխատանքային իրավունքների առումով: Սա նշանակում է, որ եթե օտարերկրյա աշխատողը պաշտոնապես աշխատանքի է ընդունված, նրան պարտավոր են վճարել աշխատավարձ լրիվ ծավալով և ժամանակին, կանխիկ կամ քարտով, ապահովել աշխատանքի անվտանգ պայմաններ և տրամադրել համապատասխան հանգիստ և սոցիալական պաշտպանություն, ինչպես նշված է ՌԴ-ի Աշխատանքային օրենսգրքում:
Պաշտպանություն և օգնություն
Նույնիսկ խիղճ գործատուի մոտ կարելի է բախվել խնդիրների՝ պատենտի ժամկետն անցել է, աշխատավարձը հետաձգվել է, բժշկական օգնությունից հրաժարվել են: Կարևոր է իմանալ՝ Ռուսաստանում կան օտարերկրյա քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներ և տարբեր կազմակերպություններ, որոնք պատրաստ են աջակցություն ցուցաբերել:
Եթե իրավունքները խախտվել են, առաջին հերթին պետք է դիմել այնպիսի պաշտոնական կառույցների՝
Պետական աշխատանքի տեսչություն (Ռոստրուդ): Այստեղ քննում են բողոքներ աշխատավարձի չվճարման, անօրինական ազատումների, աշխատանքային պայմանների խախտման մասին: Կարելի է դիմում ներկայացնել օնլայն «Օնլայնինսպեկցիա.ռֆ» պորտալի միջոցով կամ գալ տարածաշրջանային բաժին:

Ռուսաստանի ՆԳՆ: Միգրացիայի հարցերով բաժանմունքները կօգնեն լուծել փաստաթղթերի, գրանցման, պատենտի երկարաձգման խնդիրները: Կա անվճար թեժ գիծ:

Դատախազություն: Եթե այլ ատյաններ չեն լուծել խնդիրը կամ խախտվել են լուրջ իրավունքներ (օրինակ՝ ստիպողական աշխատանք, սպառնալիքներ), դատախազությունը կանցկացնի ստուգում և կարող է հարուցել գործ:

Դատարան: Աշխատավարձի վճարումից հրաժարվելու կամ անօրինական ազատման դեպքում կարելի է հայց ներկայացնել: Հաճախ դատարանները աշխատողի կողմն են անցնում, եթե առկա է աշխատանքային պայմանագիր և խախտման ապացույցներ:

Նաև հնարավոր է դիմել ոչ առևտրային կազմակերպություններին: Նրանք խորհրդատվություն են իրականացնում փաստաթղթերի և աշխատանքային իրավունքների հարցերով, օգնում են կազմել բողոքներ և դիմումներ, իրավաբանական օգնություն են ցուցաբերում (այդ թվում՝ դատարանում) և թարգմանիչներ են տրամադրում: Այդպիսի կազմակերպությունները հաճախ աշխատում են միջազգային հիմնադրամների աջակցությամբ և ծառայություններ են տրամադրում անվճար:
Բժշկական օգնություն
Օրենքի համաձայն օտարերկրյա քաղաքացիներն իրավունք ունեն՝
- շտապ բժշկական օգնության՝ անվճար, կարգավիճակից անկախ;
- պլանային օգնության՝ ԿԲԱ պոլիսի կամ բժշկական հաստատության հետ պայմանագրի առկայության դեպքում;
- պարտադիր բժշկական ապահովագրության՝ ժամանակավոր բնակվողների և աշխատողների որոշ կատեգորիաների համար (օրինակ՝ բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ):
Եթե ձեզ հրաժարվել են օգնությունից, դիմեք տարածքային ՊԲԱ հիմնադրամին կամ դատախազությանը:
Եզրակացություն
Հիշեք՝ օրենքների անգիտությունը չի ազատում պատասխանատվությունից, բայց ոչ էլ զրկում է ձեզ իրավունքներից: Ռուսաստանում կան աշխատանքային միգրանտներին պաշտպանելու գործիքներ՝ օգտագործեք դրանք:
Աղբյուր