Rossiyada doimiy yashash uchun ruxsatnoma: huquqlar va imkoniyatlar
Doimiy yashash uchun ruxsatnoma (VNJ) — bu chet el fuqarosiga Rossiyada doimiy yashash huquqini beradigan hujjatdir. VNJ bilan mamlakat bo‘ylab erkin harakatlanish va chet elga chiqib-kirish, qonuniy ishlash hamda bir qator ijtimoiy xizmatlardan foydalanish mumkin.
Doimiy yashash uchun ruxsatnoma nimalarni beradi
Rossiyada doimiy yashash uchun ruxsatnoma (VNJ) egalari ularning huquqiy maqomini mamlakat fuqarolari maqomiga yaqinlashtiradigan keng huquqlardan foydalanadilar.
Avvalo, VNJ Rossiya Federatsiyasida doimiy yashash va uning hududi bo‘ylab erkin harakatlanish huquqini beradi — yopiq ma’muriy-hududiy tuzilmalar va maxsus tartibga ega bo‘lgan boshqa hududlar bundan mustasno.
VNJga ega bo‘lgan chet el fuqarosi Rossiyaga cheksiz marta kirib-chiqishi mumkin, buning uchun viza yoki qo‘shimcha ruxsatnomalar talab etilmaydi. Amaldagi pasport va doimiy yashash uchun ruxsatnoma bo‘lishi kifoya.
Yana bir muhim afzallik — ish patenti yoki ish ruxsatnomasini olmasdan mamlakatning istalgan hududida ishlash imkoniyati. Bu kasbiy rivojlanish va munosib ish topish uchun keng imkoniyatlar yaratadi.
Sog‘liqni saqlash tizimidan foydalanish ham VNJ egalari uchun ochiq: ular majburiy tibbiy sug‘urta (OMS) polisini rasmiylashtirib, bepul tibbiy yordam olish huquqiga ega. Bu nafaqat jarohatlar yoki o‘tkir holatlardagi shoshilinch yordamni, balki rejalashtirilgan davolanishni ham o‘z ichiga oladi — qonunchilikda belgilangan ayrim kasalliklar bundan mustasno.
Ijtimoiy ta’minot ham muhim kafolatlardan biridir. VNJ egalari turli ijtimoiy nafaqalarni olish va Rossiya qonunchiligiga muvofiq pensiya ta’minotidan foydalanish huquqiga ega.
Ta’lim sohasida ham cheklovlar yo‘q: VNJ egalari farzandlari Rossiya bog‘chalari va maktablariga qatnashlari, kattalar esa oliy o‘quv yurtlari va boshqa ta’lim muassasalariga umumiy asoslarda o‘qishga kirishlari mumkin.
Rossiyada doimiy yashash uchun ruxsatnomaga ega bo‘lgan chet el fuqarolari majburiy harbiy xizmatga chaqirilmaydi, biroq ular ixtiyoriy ravishda Rossiya Federatsiyasi Qurolli Kuchlarida shartnoma asosida xizmat qilishlari mumkin.
Bundan tashqari, VNJ egasi o‘z yaqin qarindoshlari uchun Rossiyaga kirish bo‘yicha taklifnomalar rasmiylashtirish huquqiga ega bo‘lib, bu ularning ko‘chib kelishi va mamlakatda bo‘lish jarayonini osonlashtiradi.
Nihoyat, VNJ Rossiya fuqaroligini olish yo‘lidagi muhim bosqichdir. Qonunda belgilangan talablar bajarilgandan so‘ng (xususan, mamlakatda uzluksiz ma’lum muddat yashagach), VNJ egasi Rossiya Federatsiyasi fuqaroligiga hujjat topshirishi mumkin.
Doimiy yashash uchun ruxsatnoma bilan ishlash
VNJ olish Rossiyada ishlashni rejalashtirgan chet el fuqarolari uchun sezilarli afzalliklar beradi. Doimiy yashash uchun ruxsatnoma bilan ish topish ancha oson: ish beruvchilar viza asosida ishlaydigan chet elliklarni yollashga nisbatan ancha kam byurokratik talablarga duch keladi. Chunki ish beruvchiga qo‘shimcha ruxsatnomalar olish yoki chet el xodimini ishga qabul qilish huquqi uchun ariza topshirish shart emas — VNJ egalari uchun bu talab qilinmaydi.
Yana bir muhim qulaylik — VNJ Rossiyaning butun hududida amal qiladi. Bu shuni anglatadiki, hujjat qayerda berilganidan qat’i nazar, inson mamlakatning istalgan mintaqasida ishlashi mumkin. Kasb va lavozimlar bo‘yicha cheklovlar yo‘q — VNJ egalari o‘z malakasi va ko‘nikmalariga mos istalgan ishni tanlashlari mumkin.
Bundan tashqari, VNJga ega bo‘lgan xodimlar chet el ishchilari uchun belgilangan kvotalarga kiritilmaydi. Ayrim sohalarda chet ellik xodimlar ulushi bo‘yicha cheklovlar mavjud, biroq VNJ egalari bu hisob-kitoblarga kirmaydi, bu esa ishga qabul qilishni yanada osonlashtiradi.
Ishga joylashish uchun VNJ egasiga hujjatlarning minimal to‘plami kifoya: pasport, doimiy yashash uchun ruxsatnoma, migratsiya hisobi yoki yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tganlik hujjati, shuningdek INN va SNILS.
VNJ egalari nimalarni yodda tutishi kerak?
Ba’zi cheklovlar mavjud:
- VNJ egalari saylovlarda ovoz bera olmaydi va davlat lavozimlarini egallay olmaydi;
- ular majburiy harbiy xizmatga chaqirilmaydi (lekin shartnoma asosida xizmat qilishi mumkin);
- davlat xavfsizligi bilan bog‘liq ayrim lavozimlarda ishlash taqiqlanadi.
Bundan tashqari, VNJ egasi:
- har yili Rossiyada yashayotganini Ichki ishlar vazirligiga xabar qilishi;
- Rossiya qonunchiligiga rioya qilishi, jumladan bir yil ichida ikki va undan ortiq ma’muriy huquqbuzarlikka yo‘l qo‘ymasligi;
- kalendar yil davomida Rossiyadan tashqarida jami 6 oydan ortiq bo‘lmaslik qoidalariga amal qilishi (og‘ir kasallik, yaqin qarindoshning vafoti yoki xizmat zarurati bilan bog‘liq holatlar bundan mustasno);
- daromadi eng kam ish haqidan kam emasligini tasdiqlashi lozim.
Shuni yodda tutish kerakki, VNJ yuqorida ko‘rsatilgan sabablar jumlasiga kiradigan bir qator asoslar bo‘yicha bekor qilinishi mumkin.
Doimiy yashash uchun ruxsatnoma qancha muddatga beriladi
2019-yil 1-noyabrdan boshlab Rossiyada ko‘pchilik chet el fuqarolari uchun doimiy yashash uchun ruxsatnoma muddatsiz bo‘ldi. Bu qaror o‘z kelajagini Rossiya bilan uzoq muddatga bog‘lashni rejalashtirganlar uchun hayotni yengillashtirishga qaratilgan. Biroq umumiy qoidadan istisnolar mavjud.
Kimlarga muddatsiz VNJ beriladi?
Rossiyada doimiy yashash huquqini olgan chet el fuqarolarining aksariyati endi hujjatni muntazam yangilash haqida tashvishlanmasligi mumkin. Muddatsiz VNJ ma’muriy yukni kamaytiradi va kelajakka ishonchni oshiradi.
Qaysi hollarda VNJ muddati cheklangan bo‘ladi?
- Yuqori malakali mutaxassislar (HQS) va ularning oila a’zolari
Bu toifa uchun VNJ amal qilish muddati ish ruxsatnomasiga bog‘langan. Oddiy qilib aytganda, ruxsatnoma mutaxassisga ishlashga ruxsat etilgan muddat davomida amal qiladi.
Biroq Rossiyada ikki yil ishlagandan so‘ng HQS va uning oila a’zolari VNJni muddatsiz asosda qayta rasmiylashtirishlari mumkin. Bu siyosat mutaxassislarni mamlakatda uzoq muddat qolishga rag‘batlantiradi.
-
Fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar
Hech bir davlat fuqaroligiga ega bo‘lmagan shaxslarga VNJ 10 yil muddatga beriladi. Bu shaxsni va yashash holatlarini vaqti-vaqti bilan tasdiqlash zarurati bilan bog‘liq. -
Elektron VNJ (karta shaklida)
Agar chet el fuqarosi hujjatning zamonaviy elektron karta shaklini tanlasa, uning amal qilish muddati ham 10 yil bilan cheklanadi. Bu huquqiy maqom o‘zgarishi bilan emas, balki ma’lumot tashuvchini yangilash bilan bog‘liq texnik cheklovdir.
Xulosa
Doimiy yashash uchun ruxsatnoma Rossiyada uzoq muddat yashashni rejalashtirgan, biroq hozircha o‘z fuqaroligidan voz kechishga tayyor bo‘lmaganlar uchun mosdir. Fuqarolik esa mamlakatning ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy hayotiga to‘liq integratsiyalashishni istaganlar uchun tanlov hisoblanadi.
Manba