Иш берүүчү патент үчүн акча кармап жатат: бул мыйзамдуубу жана эмне кылуу керек

Иш патентин чет өлкөлүк жаран өзү төлөйт. Бул — киреше салыгы (ЖШКС / НДФЛ) боюнча белгиленген аванстык төлөм, аны адам РФ Салык кодексинин 227.1-беренесинин эрежелери боюнча өзү үчүн алдын ала төлөйт. Патент белгилүү бир адамга таризделет, аймакка жана кесипке байланган, ошондуктан төлөм да бюджетке чет өлкөлүктүн өзүнөн түшүшү керек.

Мындан жөнөкөй жыйынтык келип чыгат: эгер иш берүүчү эмгек акыдан «патент үчүн» деп өз демилгеси менен, сиздин жазуу жүзүндөгү арызыңызсыз акча кармап калса — бул мыйзамсыз кармап калуу болуп саналат. Эмгек кодекси кармап калууларга негиздердин так чектелген тизмеси боюнча гана (РФ ЭК 137-беренеси) жана суммасы чектелген шартта — эреже катары, ар бир төлөмдүн 20%ынан ашык эмес (РФ ЭК 138-беренеси) гана уруксат берет. Бул тизмеде патентти төлөө жок.

Экинчи коркунуч да бар: эгер иш берүүчү «патент үчүн» акчаны алып, бирок төлөм бюджетке түшпөй калса, патенттин колдонуу мөөнөтү токтоп, адам иштөө укугусуз калат. Ошондуктан патент боюнча төлөмдөрдү өзүңүз текшериңиз, ал эми кармап калууларга дароо каршы чыгыңыз.

Кыскача: эмне кылуу керек

1. Эсептешүү баракчасын караңыз: иш берүүчү аны РФ ЭК 136-беренеси боюнча берүүгө милдеттүү. Акча кармалган сапты жана сумманы табыңыз.
2. Далилдерди сактаңыз: эсептешүү баракчалары, банктык көчүрмө, эмгек келишими, мессенджерлердеги жазышуулар. Муну тастыктай ала турган кесиптештерди эстеп калыңыз.
3. Патенттин өзү төлөнгөн-төлөнбөгөнүн жана сиздин акчаңыз менен төлөнгөнүн текшериңиз. Патентти төлөгөндүгү тууралуу чектерди сактаңыз. Эгерде төлөмдүн мөөнөтү өтүп кетсе — патентти төлөөдөн кечиккендеги нускама боюнча аракеттениңиз.
4. Иш берүүчүгө жазуу жүзүндө арыз жазыңыз: кайсы кармап калууну мыйзамсыз деп эсептей турганыңызды көрсөтүп, акчаны кайтарып берүүнү жана кармап калууларды токтотууну сураныңыз. Тапшырылгандыгы тууралуу белгиси бар көчүрмөнү өзүңүзгө калтырыңыз.
5. Эгер иш берүүчү баш тартса же жооп бербей койсо — эмгек инспекциясына арыз бериңиз. Муну «Онлайнинспекция.рф» кызматы аркылуу онлайн жасоого болот.
6. Параллелдүү же андан кийин — прокуратурага арыз жазыңыз, ал кайрылууларды 30 күнгө чейин карайт.
7. Жардам бербесе — сотко кайрылыңыз: эмгек акы боюнча талаштар боюнча буга бир жыл убакыт берилет (РФ ЭК 392-беренеси), кызматкер мамлекеттик алым (пошлина) төлөбөйт (РФ ЭК 393-беренеси).

Эмне үчүн патентти кызматкер өзү төлөйт

• Патент үчүн аванстык төлөм — бул чет өлкөлүк адам өзү үчүн алдын ала төлөгөн ЖШКС (НДФЛ). Ал жеке ошол адам тарабынан төлөнгөн деп эсептелет.
• Патентти алуу жана узартуу тартиби 115-ФЗ федералдык мыйзамынын 13.3-беренесинде баяндалган: төлөм адам иштеп жаткан аймактын реквизиттери боюнча жүргүзүлөт, ар бир иш берүүчү үчүн өзүнчө келишим түзүлөт.
• Патенти бар адамды жумушка алган иш берүүчү келишим жөнүндө ИИМге билдирүүгө, эмгек акыдан салыктарды жана төгүмдөрдү төлөөгө милдеттүү — бирок патенттин өзү үчүн төлөөгө милдеттүү эмес. Реквизиттер, мөөнөттөр жана аванстык төлөмдөрдүн суммалары иш патентин төлөө тууралуу нускамада баяндалган.
• Макулдашуу боюнча иш берүүчү кызматкер үчүн патентти өзү да төлөп бериши мүмкүн — бул милдет эмес, ыктыярдуу укук. Бирок бул суммаларды айлыктан үн-сөзсүз кармап калууга же аларды талап кылууга ал укуксуз.

Иш берүүчү эмгек акыдан качан акча кармап кала алат

РФ ЭК 137-беренеси мыйзамда каралган учурларда гана кармап калууларга уруксат берет. Иш берүүчүнүн демилгеси боюнча, бул, мисалы: иштеп берилбеген авансты кайтаруу, эсептөө катасынан улам ашыкча төлөнгөн акчаны кайтаруу, жумуштан бошогондо эмгек өргүүсүнүн иштеп берилбеген күндөрү үчүн кармап калуу. Аткаруу документтери боюнча алименттер жана соттун чечими боюнча карыздар кармалат.

Сумма боюнча чектөөлөр РФ ЭК 138-беренеси менен белгиленген: жалпы эреже боюнча, ар бир төлөмдө эмгек акынын 20%ынан ашык эмесин, аткаруу документтери боюнча — 50%га чейин, айрым учурларда — 70%га чейин кармап калууга болот.

Патентти төлөө бул тизмелерде жок, ошондуктан мындай кармап калуу ар кандай суммада мыйзамсыз болуп саналат. Эмгек мыйзамдарын бузгандыгы үчүн иш берүүчү РФ БжУжК (КоАП РФ) 5.27-беренеси боюнча жоопкерчиликке тартылат.

Кандай документтер кармап калууну далилдейт

Эгерде эмгек акы накталай берилсе, ар бир төлөмгө эсептешүү баракчасын талап кылыңыз: ансыз кармап калууну далилдөө кыйыныраак, бирок карта боюнча көчүрмө, күбөлөрдүн көрсөтмөлөрү жана жазышуулар да сот тарабынан кабыл алынат.

Кадам-кадам тартиби: талаптан тартып сотко чейин

1-кадам. Иш берүүчүгө жазуу жүзүндөгү талап. Эки нускада арыз жазыңыз: кайсы айда так эмне кармалганын көрсөтүп, акчаны кайтарып берүүнү жана кармап калууларды токтотууну сураныңыз. Кеңсе (канцелярия) аркылуу өз нускаңызга кол койдуруп тапшырыңыз жана жазуу жүзүндө жооп талап кылыңыз.

2-кадам. Эмгек инспекциясына арыз. Баарынан оңою «Онлайнинспекция.рф» аркылуу — Госуслугиде аккаунт керек болот. Факттарды айлар боюнча сүрөттөп, баракчалардын жана көчүрмөлөрдүн скандарын тиркеңиз жана ким арызданганын иш берүүчүгө ачыкка чыгарбоону сураныңыз — РФ ЭК 358-беренеси боюнча булакты сыр катары сактоого милдеттүү. Кароонун так мөөнөтүн тапшыруу учурунда тактаңыз. Эгер сизге такыр эле айлык төлөбөй жатышса, мигрантка эмгек акынын төлөнбөшү тууралуу макаладан баштаңыз.

3-кадам. Прокуратура. Арыз компания жайгашкан райондун прокуратурасына берилет. Кароо мөөнөтү — 30 күнгө чейин. Прокурор мыйзам бузууларды четтетүү жөнүндө сунуштама киргизе алат, ал эми эмгек акы эки ай же андан ашык мөөнөткө кармалса, иш берүүчүнүн кылмыш-жаза жоопкерчилиги да каралышы мүмкүн (РФ КЖК / УК РФ 145.1-беренеси).

4-кадам. Сот. Доо арыз иш берүүчүнүн турган жери боюнча же сиздин жашаган жериңиз боюнча берилет. Эмгек акы боюнча талаштар боюнча бир жылдык мөөнөт колдонулат — төлөм белгиленген күндөн баштап бир жыл (РФ ЭК 392-беренеси), ар бир кармап калуу боюнча мөөнөт өз күнүнөн баштап эсептелет. Жумушчулар мамлекеттик алымдан бошотулган (РФ ЭК 393-беренеси). Сот аркылуу кармалып калган акчаны кайтарып алууга жана кечиктирилген ар бир күн үчүн ББнын (ЦБ) негизги ченинин 1/150 кем эмес өлчөмүндө компенсация өндүрүүгө болот (РФ ЭК 236-беренеси). Патент боюнча белгиленген аванстык төлөмдөрдүн өлчөмүн аймактар аныктайт, ошондуктан так суммаларды кайрылуу учурунда тактаңыз.

Арыздын натыйжа бербей калышына алып келген каталар

• Документтердин жоктугу. Инспекция жана сот үчүн «иш берүүчү эмгек акынын бир бөлүгүн алып жатат» деген сөздөр гана жетишсиз: баракчалар, көчүрмөлөр, күбөлөр керек.
• Анонимдүү арыз. Аты-жөнү жана байланыш маалыматтары жок кайрылуу каралбайт: жеке аккаунтуңуздан жазыңыз жана купуялуулукту сураныңыз — бул мыйзамдуу.
• Мөөнөттү өткөрүп жиберүү. Эмгек акы боюнча талаштар боюнча бир жыл тез эле өтүп кетет, ал эми инспекцияга кайрылуу аны узартпайт: сотко — бир жылдын ичинде гана кайрылуу керек.
• «Ыктыярдуу» тил кат. Буйрукка же ведомостко кол коюу мыйзамсыз кармап калууну мыйзамдуу кылбайт — аны талашууга болот.
• Патент төлөнгөн эмес. Иш берүүчү менен талашып жаткан учурда чектерге көз салып туруңуз. Эгерде аванстык төлөмдөр төлөнбөсө, патентти жокко чыгарып (аннулировать этип) коюшу мүмкүн — анда алгач жокко чыгарылган патент боюнча нускама аркылуу макамды тактап алыңыз.

Көп кездешкен жаңылыш түшүнүктөр

• «Патентти иш берүүчү төлөөгө милдеттүү». Жок. Аванстык төлөм — чет өлкөлүктүн өзүнүн милдети (РФ СК 227.1-беренеси). Иш берүүчү өз ыктыяры менен жардам бере алат, бирок акча талап кылууга укугу жок.
• «Ведомостко кол койдум — акчаны кайтаруу мүмкүн эмес». Кайтарса болот: мыйзамсыз кармап калуу ашыкча төлөнгөн жана кармалган каражат катары өндүрүлүп алынат, ведомосттогу кол коюу муну жокко чыгарбайт.
• «20%дан ашпаса эле, каалаган нерсени кармап калууга болот». Жок: 20% — бул мыйзамдуу негиздер үчүн гана чек, каалагандай кармап калууга берилген уруксат эмес.
• «Эмгек акыдан кармалган ЖШКС (НДФЛ) — бул патенттин төлөмү». Булар ар башка төлөмдөр. Эмгек акыдан ЖШКСны иш берүүчү салык агенти катары кармайт; патент үчүн аванстык төлөмдөрдү сиз өзүңүз төлөйсүз, андан кийин салык инспекциясынын билдирүүсүнүн негизинде салык кайра эсептелет.
• «Иш берүүчү мен үчүн патентти төлөп жатат, демек, чектердин кереги жок». Керек: сиз үчүн төлөп берүүнү убада кылышкан күндө да, патенттин макамын жана төлөмдөрдү өзүңүз текшерип туруңуз.

Чет өлкөлүк жаран менен түзүлгөн эмгек келишиминин тараптарынын негизги укуктары жана милдеттери Орусиядагы чет өлкөлүк кызматкерлердин укуктары тууралуу маалыматта топтолгон — ошол жерден эсептешүү баракчалары жана мажбурлап иштетүүдөн коргонуу жөнүндө да окуй аласыз.

КБС (FAQ)

Патент үчүн ким төлөшү керек — кызматкерби же иш берүүчүбү?

Чет өлкөлүк жаран өзү төлөйт: патент үчүн ЖШКС (НДФЛ) боюнча аванстык төлөм РФ СК 227.1-беренеси боюнча жеке өзү тарабынан киргизилет. Иш берүүчү кызматкер үчүн патентти макулдашуу боюнча, ыктыярдуу түрдө гана төлөп бере алат. Ал эмгек акыдан патент үчүн акча талап кылууга укуксуз.

Иш берүүчү эмгек акыдан эң көп дегенде канча кармап кала алат?

Жалпы эреже боюнча ар бир төлөмдүн 20%ынан ашык эмес, аткаруу документтери боюнча — 50%га чейин, айрым учурларда 70%га чейин (РФ ЭК 138-беренеси). Бирок бул чектер мыйзамдуу негиздер үчүн гана иштейт: патент үчүн акча кармап калуу кандай гана сумма болбосун мыйзамсыз.

Эмгек акыдан мыйзамсыз кармап калуулар боюнча кайда арыздануу керек?

Адегенде иш берүүчүгө жазуу жүзүндө талап, андан кийин мамлекеттик эмгек инспекциясына — «Онлайнинспекция.рф» аркылуу онлайн, андан ары прокуратурага, андан кийин сотко кайрылуу керек. Инспекцияда иш берүүчүдөн өз атыңызды жашыруун сактоону сурансаңыз болот (РФ ЭК 358-беренеси).

Эмгек акыдан кармап калуулар боюнча сотко канча убакыттын ичинде кайрылууга болот?

Эмгек акы төлөнүшү керек болгон күндөн тартып бир жылдын ичинде (РФ ЭК 392-беренеси). Ар бир мыйзамсыз кармап калуу боюнча мөөнөт өзүнчө эсептелет, ошондуктан доо арыз берүүнү кечиктирбеңиз.

Иш берүүчү эмгек акынын бир бөлүгүн «патент үчүн» деп накталай алып жатат, документтер жок. Эмне кылуу керек?

Баарын каттап туруңуз: сумманы, күндү, ким алганын, кандай сөздөр айтылганын. Жазышууларды сактаңыз жана күбөлөрдү табыңыз, эсептешүү баракчаларын жазуу жүзүндө талап кылыңыз. Эмгек инспекциясына жана прокуратурага арызданыңыз — текшерүү башка мыйзам бузууларды да ачыкка чыгарышы мүмкүн: «конверттеги» айлык, ИИМге билдирүүлөрдүн жоктугу.

Иш берүүчү чет өлкөлүк үчүн патентти өзү төлөй алабы?

Төлөй алат — ыктыярдуу макулдашуу боюнча, кызматкер үчүн аванстык төлөмдү төлөп берсе болот. Бул иш берүүчүнүн милдети эмес, укугу болуп саналат жана бул ага сиздин жазуу жүзүндөгү арызыңызсыз бул суммаларды айлыктан кармап калууга укук бербейт.

Эмне менен жардам бере алабыз

Түздөн-түз ушул баракчадан юристке кырдаалды сүрөттөп бериңиз: ким жана канча кармап калды, эсептешүү баракчалары жана патент боюнча чектер барбы, бул канча убакыттан бери болуп жатат. Биз талаптын келечегин баалоого, иш берүүчүгө жазуу жүзүндө арыз жана инспекцияга же сотко даттануу түзүүгө жардам беребиз.