Апостиль жана документтерди легализациялоо Россия үчүн

Эгер чет өлкөдөн алынган документ Россияда колдонулушу керек болсо, аны көп учурда тастыктоо талап кылынат: апостиль коюу, консулдук легализациядан өтүү же нотариалдык котормо жасоо. Тандоо документ берилген өлкөдөн, ошол өлкө менен Россиянын ортосундагы эл аралык келишимдерден, ошондой эле конкреттүү мамлекеттик органдын талаптарынан көз каранды.

• апостиль керек, эгер документ 1961-жылдын Гаага конвенциясына катышуучу өлкөдө берилген болсо;
• консулдук легализация керек, эгер өлкө Гаага конвенциясына катышпаса жана легализацияны жокко чыгаруу жөнүндөгү келишим жок болсо;
• апостильсиз жана легализациясыз документтер кабыл алынуусу мүмкүн, эгер Россия менен документ берилген өлкөнүн арасында юридикалык жардам жөнүндөгү келишим болсо;
• орус тилине котормо дээрлик ар дайым керек, эгер документ орус тилинде эмес болсо.

Апостиль документтин мазмунун эмес, документти кол койгон адамдын кол тамгасын, кызмат ордун жана документти берген органдын мөөрүн/штампын тастыктоого арналган. Мындай аныктама Россиянын консулдук мекемелери тарабынан колдонулат жана Гаага конвенциясынын маанисине ылайык келет.

Апостиль деген эмне

Апостиль — бул чет өлкөдө колдонуу үчүн расмий документтин юридикалык күчүн тастыктаган атайын штамп же электрондук белгилөө.

Ал документ бир өлкөдө берилгенде, ал эми аны башка өлкөгө көрсөтүү керек болгондо талап кылынат. Мисалы, чет өлкөдө берилген туулган күбөлүк, диплом, кылмыштуулукка байланыштуу маалымкат же нике күбөлүгү Россияда миграциялык документтерди даярдоодо талап кылынуусу мүмкүн.

Апостиль документ берилген өлкөдө гана коюлат. Мисалы, Россияда берилген туулган күбөлүктү Россияда гана апостиль кылса болот, ал эми Казакстанда берилген дипломду Казакстанда гана апостиль кылса болот. Россиянын чет өлкөдөгү консулдуктары апостиль коюу менен алектенбейт.

Маанилүү: апостиль документти которбойт жана нотариалдык тастыкталган котормо менен алмаштырбайт. Эгер документ чет тилинде түзүлгөн болсо, Россиянын органдарына берүү үчүн адатта бардык комплекстин котормосу талап кылынат.

Апостиль, котормо же легализация: эмне тандоо керек

Гаагская конвенция: качан апостиль керек

Гаагская конвенция 1961-жылы консулдук легализацияны катышуучу өлкөлөр арасында жоюп, аны апостил менен алмаштырды. Эгер документ бул конвенцияга катышкан өлкөдө берилген болсо, Россия үчүн адатта апостил жана нотариалдык котормо жетиштүү.

Улуттук консулдук сайтында же Гаагалык эл аралык жеке укук конференциясынын актуалдуу тизмеси боюнча өлкөнүн катышуусун текшерген жакшы. Улкалардын тизмелери жаңыртылып турушу мүмкүн.

Апостиль адатта колдонулган өлкөлөрдүн мисалдары:

Эгер өлкө Гаагалык конвенцияга катышса, консулдук легализация адатта керек эмес: аны апостиль алмаштырат.

СНГ өлкөлөрү: Россия үчүн апостиль керекпи

СНГ өлкөлөрүнүн бир нече үчүн документтерди таануу үчүн жөндөмдүү тартиби иштейт. Мунун маңызы мындай: бир өлкөнүн компетенттүү органдары тарабынан берилген расмий документтер гербдик мөрөй менен бекитилген болсо, башка өлкөдө кошумча тастыктамасыз кабыл алынат.

Буга чейин көбүнчө 1993-жылдагы Минск конвенциясына шилтеме берилген, бирок 2023-жылдын 28-июнунан тартып Россия үчүн 2002-жылдагы Кишинев конвенциясы күчүнө кирди. Кишинев конвенциясына катышкан өлкөлөр арасында Минск конвенциясы жана анын протоколу колдонулбайт, ал эми жөндөмдүү тартип жаңы келишим боюнча сакталат.

Украина боюнча өзгөчө этият болуу керек: 2024-жылдын 19-майынан тартып Минск конвенциясы Украина үчүн күчүн жоготту, ошондуктан жалпы жөндөмдүү тартипти автоматтык түрдө колдонбоо керек.

Консульская легализация: когда нужна

Консульская легализация нужна, если документ выдан в стране, которая:

1. не участвует в Гаагской конвенции об апостиле;
2. не имеет с Россией договора об отмене легализации документов;
3. требует подтверждения документа через дипломатические или консульские учреждения.

Консульская легализация сложнее апостиля. Обычно процедура выглядит так:

1. документ заверяется в компетентном органе страны выдачи;
2. затем проходит подтверждение в МИД или другом уполномоченном органе этой страны;
3. после этого документ легализуется в консульстве России;
4. для подачи в России оформляется перевод на русский язык.

Консульская легализация чаще нужна для документов из стран, которые не входят в Гаагскую конвенцию. Например, для отдельных документов из некоторых стран Ближнего Востока, Африки или Азии может потребоваться именно такая процедура.

Апостиль же талап кылынган же легализация

Чаще всего апостиль же консульская легализация керек жеке, билим берүү, үй-бүлөлүк, соттук жана коммерциялык документтер үчүн. Дарылоо, камсыздандыруу жана жекелештирилген процедуралар үчүн да медициналык документтер талап кылыншы мүмкүн.

Жеке документтер

Жеке документтерге кирет:

• туулгандыгы жөнүндө күбөлүк;
• нике күбөлүгү;
• ажырашуу күбөлүгү;
• өлүм күбөлүгү;
• үй-бүлөлүк абал боюнча маалымкат;
• ысым же фамилияны өзгөртүү боюнча маалымкат;
• соттошпоо боюнча маалымкат.

Мындай документтер көбүнчө нике, жарандыкты алуу, РВП, ВНЖ, мурас, сот же туугандык байланыштарды тастыктоо үчүн талап кылынат.

Эгер документ миграциялык процедура үчүн керек болсо, алдын ала конкреттүү негиздердин документтердин тизмесин текшериңиз. Мисалы, убактылуу жашоого уруксат алуу үчүн атайын кагаздардын комплекти талап кылынат: РВП үчүн документтер .

Билим берүү документтери

Билим берүү документтерине кирет:

• мектеп аттестаты;
• колледж диплом;
• жогорку окуу жайы диплом;
• дипломго тиркеме;
• академиялык маалымкат;
• окуу мекемесинен маалымкат;
• илимий даража же наам жөнүндө документтер.

Билим берүү документтери үчүн апостильди билим берүү тармагындагы компетенттүү орган коюу керек. Россияда билим берүү документтерин тастыктоо Рособрнадзор же облустук органдар аркылуу жүргүзүлөт, ал эми оригиналдагы апостилди коюу мөөнөтү, адатта, оригинал компетенттүү органга тапшырылгандан кийин 5 жумушчу күнгө чейин болот.

Нотариалдык документтер

Нотариалдык документтерге кирет:

• ышаныч кат;
• баланын чыгуу үчүн макулдугу;
• паспорттун нотариалдык көчүрмөсү;
• күбөлүктүн нотариалдык көчүрмөсү;
• нотариалдык котормо;
• нотариус тарабынан күбөлөндүрүлгөн арыз;
• жолдошунун макулдугу;
• мурас документтери.

Россияда нотариалдык документтер үчүн апостилди адатта Минюсттун аймактык органдары коет. Минюст ошондой эле нотариалдык күбөлөндүрүлгөн көчүрмөлөр үчүн апостилди кайсы Минюсттун аймактык органына кайрылуу керектигин түшүндүрөт.

Соттук жана административдик документтер

Апостиль же легализация соттук жана административдик документтер үчүн талап кылыншы мүмкүн, мисалы кирүү тыюулоосун даттануу . Адегенде мындай документтерге кирет:

• соттун чечимдери;
• аткаруу листтери;
• соттон алынган маалымкаттар;
• камкорчулук органдарынын чечимдери;
• архивдик маалымкаттар;
• юридикалык жактардын документтери;
• реестрлерден алынган көчүрмөлөр;
• салык маалымкаттары.

Мындай документтер үчүн, кайсы орган тарабынан берилгенин аныктоо маанилүү. Бул апостилди кайда коюу керектигин аныктайт.

Эмне үчүн апостиль коюу керек

Апостильди ар бир мамлекеттик орган эмес, болгону компетенттүү орган коет. Ведомствонун туура эмес тандалганы — убакытты жоготуунун эң көп кездешүүчү себептеринин бири.

Эгер документ Россиядан тышкарыда берилсе, апостильди берүүчү өлкөдө коюу керек. Россияда чет элдик документке апостиль коюуга болбойт.

Баасы жана мөөнөттөр

Россияда апостиль үчүн мамлекеттик бажынын өлчөмү мамлекеттик кызматтардын сайтында же компетенттүү ведомствонун сайтында кызмат карточкасында көрсөтүлгөн. Ар дайым актуалдуу сумманы текшериңиз, анткени төлөм эрежелери жана реквизиттер өзгөрүшү мүмкүн.

Кызматты көрсөтүү мөөнөтү ведомствого жана кол коюу, мөр же кызматтык адамдын укуктарын текшерүүгө жараша болот. Эгер аралык ведомстволордун суроо-талап кылынса, процедура көбүрөөк убакыт алат, ошондуктан апостильди акыркы күнгө калтырбаңыз.

Эгер апостиль тез керек болсо, созбоңуз. Стандартты мөөнөт аз болсо да, документтерди берүү үчүн кезек, кол коюу үлгүлөрүн текшерүү же ведомствонун регионалдык жүктөлүшү мөөнөттү узартууга алып келиши мүмкүн.

Минская конвенция жана СНГ үчүн жөнөкөйлөтүү

Тексттерде көп учурда «Минск протоколу» деген формулировка кездешет, бирок туурасы 1993-жылдагы Минск конвенциясы жана ага байланыштуу 1997-жылдагы протокол жөнүндө айтууда. Россия үчүн 2023-жылдын 28-июнунан тарта негизги мааниге ээ 2002-жылдагы Кишинев конвенциясы дагы бар.

Жөнөкөйлөтүүнүн суть: бир тараптын компетенттүү органдары тарабынан берилген документтер, башка тараптын аймагында атайын күбөлөндүрүүнү талап кылбай кабыл алынат. Минск конвенциясында бул эрежени 13-беренеде бекиткен: расмий документтер кандайдыр бир атайын күбөлөндүрүүсүз кабыл алынат.

Практикада бул, СНГ өлкөлөрүнөн келген көптөгөн документтер үчүн Россияга апостиль талап кылынбайт дегенди билдирет. Бирок, документ улуттун тилинде түзүлгөн болсо, орус тилине которуу милдеттүү болушу мүмкүн.

Мисал:

• Казакстандагы туулгандыгы жөнүндөгү күбөлүк казак тилинде — адатта орус тилине нотариалдык котормо керек;
• Беларусиядагы күбөлүк орус тилинде — көп учурда апостильсиз жана котормосуз кабыл алынат;
• Өзбекстандан диплом — адатта котормо керек, ал эми апостиль азыркы келишим бар болсо талап кылынбай калышы мүмкүн;
• 2024-жылдан кийин украин документтери — өзүнчө текшерүү керек: көп учурларда апостиль талап кылынат.

Баскычтуу көрсөтмө: Россия үчүн документти даярдоонун жолдору

1-баскыч. Берген өлкөнү аныктаңыз

Алгач документ кайсы өлкөдө берилгенин аныктаңыз. Арыз берүүчүнүн жарандыгы эмес, документти берген өлкө жана органы маанилүү.

Мисал үчүн:

• диплом Арменияда берилген;
• сотсуздук тууралуу маалымкат Түркияда берилген;
• нике күбөлүгү Германияда берилген;
• төрөлгөндүгү тууралуу күбөлүк Казакстанда берилген.

2-баскыч. Апостиль керекпи жокпу текшериңиз

Эгер берген өлкө Гаага конвенциясына катышса, адатта апостиль керек.

Эгер өлкө Россия менен легализацияны жокко чыгаруу тууралуу келишим түзгөн мамлекеттердин катарына кирсе, апостиль талап кылынбайт.

Эгер өлкө Гаага конвенциясына катышпаса жана Россия менен келишим жок болсо — консулдук легализация керек.

3-баскыч. Апостиль коюу же легализациядан өтүңүз

Апостиль документ берилген өлкөдө коюлат. Консулдук легализация да документ берилген өлкөдөн башталат, андан кийин Россиянын консулдугу аркылуу өтөт.

Талаптарды текшербей туруп которуусун жасабашыңыз керек: кээде алгач оригиналга апостиль керек, андан кийин документтин толук котормосу, апостиль менен бирге.

4-баскыч. Орус тилине которуу жасаңыз

Эгер документ орус тилинде эмес болсо, котормо керек. Орус органдары үчүн адатта нотариалдык күбөлөндүрүлгөн котормо талап кылынат.

Документтин гана эмес, апостилдин, мөрөйлөрдүн, штамптардын, кол тамгалардын жана кызматтык белгилердин да которулушу керек. Кененирээк: документтердин котормосу жана нотариалдык күбөлөндүрүү .

5-баскыч. Кабыл алуучу органдын талаптарын текшериңиз

Кабылдоону өткөрөрдөн мурун, конкреттүү мекемедеги талаптарды тактаңыз: ИЧК, ЗАГС, сот, ЖОЖ, нотариалдык контора же миграция органы документтин формасы, иштөө мөөнөтү жана котормосуна байланыштуу өз эрежелерине ээ болушу мүмкүн. Эгер документ башкарылган адамдар реестрине кайрылуу үчүн керек болсо, талаптарды котормодон мурда текшерүү жакшы.

Айрыкча төмөнкүлөр үчүн талаптарды текшерүү маанилүү:

• РВП;
• ВНЖ;
• жарандык;
• чет элдик менен нике;
• билимди таануу;
• соттук процедуралар;
• мурас;
• Украйнадан алынган документтер;
• эски советтик үлгүдөгү документтер.

Жи频 ката

Ката 1. Апостильди туура эмес документке койду

Кээде апостиль көчүрмөгө эмес, оригиналга керек. Башка учурларда, тескерисинче, нотариалдык көчүрмөсү менен апостиль кабыл алынышы мүмкүн. Бул документтин түрүнө жана ведомствонун талаптарына жараша.

Ката 2. Документти апостиль коюлганда которду

Эгерде алгач котормо жасалып, андан кийин оригиналга апостиль коюлса, котормо толук болбой калышы мүмкүн: апостильди да которуу керек. Көп учурда туура тартип мындай: алгач апостиль, андан кийин бардык комплектти которуу.

Ката 3. Апостиль котормону алмаштырат деп эсептешет

Апостиль документтин чындыкты тастыктап, бирок аны орус органына түшүнүктүү кылбайт. Эгер документ орус тилинде эмес болсо, котормо адатта милдеттүү.

Ката 4. Эски документти колдонушат

Кээ бир документтердин күчү бүтөт. Мисалы, соттуулук тууралуу маалымкат же үй-бүлөлүк абал тууралуу маалымкатты жаңы эле берилген болсо гана кабыл алышы мүмкүн.

Ката 5. Мамлекетти жана эл аралык келишимди текшербейт

Германия үчүн апостиль керек, Казакстан үчүн көбүнчө котормо жетиштүү, Украина үчүн 2024-жылдан кийин эрежелер өзгөрдү, ал эми Гаага конвенциясынан тышкаркы өлкөлөр үчүн консулдук легализация талап кылынат.

Чакырыктар

Россия үчүн чет өлкөлүк документке апостиль коюу керекпи?

Ооба, эгер документ Гаага конвенциясына катышуучу өлкөдө берилсе жана ушул өлкө менен Россия арасында легализацияны жокко чыгаруу боюнча келишим жок болсо. Эгер мындай келишим болсо, апостиль талап кылынбайт.

СНГ өлкөлөрүнүн документтерине апостиль керекпи?

Ар дайым эмес. Көптөгөн СНГ өлкөлөрүндө документтерди таануунун жөнөкөйлөтүлгөн тартиби иштейт: адатта орус тилине котормо жетиштүү. Бирок Украина жана айрым талаштуу учурлар боюнча талаптарды өзүнчө текшерүү керек.

Апостильди кайда коюу керек: Россиядабы же берилген өлкөдөбү?

Апостиль документ берилген өлкөдө гана коюлат. Орус документтери Россияда апостиль коюлат, чет өлкөлүк документтер — анын берилген өлкөсүндө.

Эмне алгач кылыш керек: апостиль же котормо?

Адатта алгач документтин оригиналына апостиль коюлат, андан кийин орус тилине бардык комплектти которушат: документ, апостиль, пломбалары, штамптары жана кол тамгалары.

Апостильдин баасы канча?

Россияда апостиль үчүн мамлекеттик алым конкреттүү кызмат карточкасында көрсөтүлөт. Кошумча котормо, нотариалдык күбөлөндүрүү, өкүлдүн көрсөтмөлөрү же документтерди жиберүү үчүн төлөнүшү мүмкүн.

Россияда апостильсиз документти берүү мүмкүнбү?

Мүмкүн, эгер берилген өлкө Россия менен легализацияны жокко чыгаруу боюнча келишимге кирген болсо же эгер конкреттүү орус органы мындай документти атайын эрежелер боюнча кабыл алса. Бирок эгер жеңилдетилген таануу үчүн негиздер жок болсо, документти апостильсиз же легализациясыз кабыл албашы мүмкүн.

Кыска жыйынтык

Россия үчүн документтин түрүн гана эмес, анын берилген өлкөсүн да так аныктоо маанилүү.

Эгер өлкө Гаага конвенциясына катышса, адатта апостиль керек. Эгер өлкө Конвенцияга катышпаса, консулдук легализация талап кылынат. Эгер документ ТМД өлкөсүндө берилсе, юридикалык жардам боюнча келишим иштеп жаткан болсо, адатта орусча нотариалдык котормо жетиштүү.

Документти даярдоонун эң коопсуз схемасы:

1. берилген өлкөнү аныктоо;
2. апостиль же легализация керекпи, текшерүү;
3. эгер апостиль керек болсо, аны берилген өлкөдө коюу;
4. документти орусча которуу;
5. котормону нотариалдык жактан бекитүү;
6. документ берилүүчү органдагы талаптарды тактоо.